Discriminatie in Nederland

Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft op verzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzoek verricht naar de mate waarin inwoners van Nederland discriminatie ervaren. Het gaat er dus om wat mensen zelf als discriminatie voelen en benoemen.

1. Een kwart van de inwoners van Nederland heeft in de afgelopen twaalf maanden tenminste n voorval meegemaakt dat zij als discriminerend hebben ervaren.
2. Discriminatie wordt het vaakst ervaren vanwege leeftijd (10% van de Nederlandse bevolking) en etnische herkomst (8%).
3. Van de werkzoekenden heeft 15% zich bij het zoeken naar werk gediscrimineerd gevoeld. Nog eens 14% procent van de werkzoekenden twijfelt of discriminatie een rol speelde in de afwijzingen op sollicitaties.
4. Ruim n op de tien inwoners van Nederland heeft discriminatie ervaren in de openbare ruimte.
5. Binnen migrantengroepen (Turkse, Marokkaanse, Surinaamse, Antilliaanse Nederlanders en migranten uit Midden- en Oost-Europa) heeft een derde tot de helft in de afgelopen twaalf maanden discriminatie in de openbare ruimte ervaren.
6. Van de werkzoekende migranten heeft 20 tot 40% discriminatie ervaren bij het zoeken naar werk. Op de werkvloer en in het onderwijs worden vergelijkbare percentages gerapporteerd.

Dit zijn enkele van de belangrijkste uitkomsten van het rapport Ervaren Discriminatie in Nederland van dr. Iris Andriessen, drs. Henk Fernee en dr. Karin Wittebrood dat op 24 januari 2014 is verschenen. Het onderzoek is gebaseerd op een vragenlijst die door 12.552 mensen is ingevuld. In de vragenlijst is voor concrete voorvallen nagegaan of men discriminatie heeft ervaren. De voorvallen hadden betrekking op: de openbare ruimte, uitgaan, contact met instanties, werk zoeken, arbeidsvoorwaarden, de werkvloer, en het onderwijs.

Leeftijdsdiscriminatie vooral bij het zoeken naar werk onder 45-plussers
Jongeren ervaren over het algemeen meer discriminatie dan ouderen. Alleen bij het zoeken naar werk is dit andersom. Van de 55-64 jarige werkzoekenden brengt 37% afwijzingen op sollicitaties in verband met discriminatie, onder werkzoekenden in de leeftijd van 45-54 jaar betreft het ruim een kwart. Ervaren discriminatie bij het zoeken naar werk wordt door 45-plussers bijna altijd in verband gebracht met hun leeftijd.

Migrantengroepen ervaren over hele breedte veel discriminatie
Migranten ervaren op alle terreinen in aanzienlijke mate discriminatie. Sommige discriminatie-ervaringen worden vaker door bepaalde groepen gerapporteerd.
1. En op de drie Turkse studenten, n op de vier Marokkaanse studenten en ruim n op de vijf Surinaamse studenten denkt dat zij moeilijk een stage konden vinden vanwege discriminatie.
2. En op de vijf Marokkaans Nederlandse mannen heeft het gevoel door de politie extra in de gaten te houden te worden en beschouwt dit als discriminatie.
3. Op het terrein van salariring ervaren migranten uit Midden- en Oost-Europa vaker dat zij minder betaald krijgen dan een collega die hetzelfde werk doet: van de werkenden uit deze groep rapporteert 15% deze vorm van discriminatie.

Wanneer we specifiek kijken naar moslims zien we dat deze groep op alle terreinen vaak discriminatie ervaart.

LHB-ers ervaren vooral in de openbare ruimte discriminatie
Een kwart van de homoseksuele mannen en van de lesbische vrouwen heeft in het afgelopen jaar discriminatie ervaren in de openbare ruimte. Onder biseksuele mensen ligt het percentage lager (14%). Wellicht komt dit doordat de seksuele gerichtheid van biseksuele mensen minder zichtbaar is: zij hebben minder vaak een relatie met iemand van hetzelfde geslacht en zijn minder vaak open over hun seksuele gerichtheid. Discriminatie-ervaringen houden sterk verband met de seksuele gerichtheid van LHB-ers. Met name in de vrije tijd (openbare ruimte en uitgaan) ervaart deze groep discriminatie op grond van hun seksuele gerichtheid: 94% van de homoseksuele mannen die zich gediscrimineerd heeft gevoeld op dit terrein in de afgelopen twaalf maanden noemt hun seksuele gerichtheid als grond.

Mensen met een beperking ervaren vooral discriminatie in de openbare ruimte en op de arbeidsmarkt
En op de vijf mensen met een beperking die het afgelopen jaar naar werk zocht, had het gevoel daarbij gediscrimineerd te worden. Op het terrein van de openbare ruimte en de werkvloer ervaren vooral mensen met psychische klachten discriminatie. Mensen met alleen lichamelijke klachten ervaren dit minder. SCP-publicatie 2014/03, Ervaren discriminatie in Nederland, Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, december 2013, ISBN 978 90 377 0672 7.